Mieszczanie w trosce o kościół. Fabrica ecclesiae w średnich i małych miastach ziemi krakowskiej do początku ery nowożytnej ...

Autorka: Dorota Żurek

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 688

Okładka: twarda

Format: 16,5 cm x 23,5 cm

Monografia stanowi pionierskie opracowanie dotyczące procesu komunalizacji miejskich kościołów oraz rozwoju instytucji samorządowych. Autorka oparła swoje badania na bogatej, w dużej mierze dotąd niewykorzystanej bazie źródłowej, prezentując wyniki na szerokim tle porównawczym. Publikacja wyznacza nowe kierunki badań i może stać się wzorem dla podobnych analiz dotyczących innych regionów. Książka ma znaczenie nie tylko dla historyków, lecz także dla badaczy historii sztuki, muzykologii i innych dyscyplin humanistycznych. Wnosi istotny wkład do badań nad historią miast i ich instytucji.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /11

CZĘŚĆ I. Fabrica ecclesiae: geneza, struktura, funkcjonowanie

Wprowadzenie /39

Rozdział I. Witrycy. Świeccy opiekunowie fabrica ecclesiae /53

Geneza instytucji witryków /53

Witrycy w polskim ustawodawstwie partykularnym /63

Terminologia źródeł /71

Witrycy w badanych miastach /73

Zakres obowiązków /91

Rachunkowość i rozliczenia finansowe /123

Współpraca z otoczeniem /134

Sylwetka witryka /138

Rozdział II. Służba kościelna. Personel fabrica ecclesiae? /47

Zakrystianie /150

Dzwonnicy /183

Zegarmistrzowie /201

Organiści /205

Nauczyciele /211

Kantorzy /234

Uczniowie /238

Grabarze /239

Inni pomocnicy /240

Rozdział III. Majątek i finanse fabrica ecclesiae /243

Źródła finansowania fabrica ecclesiae /345

Wydatki fabrica ecclesiae /312

Fabrica ecclesiae jako fundusz inwestycyjny i pożyczkowy /346

Wierzytelności funduszu /350

Przechowywanie środków fabrica ecclesiae /352

Rozdział IV. Władze miejskie. Tutores ecclesiae /363

Terminologia źródeł /365

Patronat rad miejskich /366

Rada miejska a fabricia ecclesiae /400

Rada miejska a inwestycje budowlane /425

Rada miejska, rector ecclesiae a fabrica ecclesiae /440

Rada miejska a sprawy kultu i wiary /451

Podsumowanie części pierwszej /455

CZĘŚĆ II. Przestrzeń sakralna badanych miast

Wprowadzenie /461

I. Biecz /465

Kościół parafialny /466

Kaplice, altarie i ołtarze fary /468

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /478

II. Bochnia /485

Kościół parafialny /486

Kaplice i ołtarze fary /489

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /497

Klasztory /504

III. Ciężkowice /505

Kościół parafialny /506

Kaplice i ołtarze fary /507

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /509

IV. Chrzanów /513

Kościół parafialny /514

Kaplice i ołtarze fary /515

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /516

V. Czchów /519

Kościół parafialny /520

Kaplice i ołtarze fary /521

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /523

VI. Lelów /529

Kościół parafialny /530

Kaplice i ołtarze fary /531

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /534

Klasztory /535

VII. Nowy Sącz /539

Kościół parafialny (od 1448 r. kolegiata) /540

Ołtarze fary /543

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /551

Klasztory /559

VIII. Olkusz /565

Kościół parafialny /566

Kaplice i ołtarze fary/567

Kościoły przedmiejskie i szpitalne /581

Klasztory /583

IX. Proszowice /587

Kościół parafialny /588

Kaplice i ołtarze fary /590

Kaplice przedmiejskie i szpitalne /594

Podsumowanie części drugiej /597

Zakończenie /604

Wykaz skrótów /611

Aneksy /613

Spis ilustracji /617

Spis tabel /619

Bibliografia /621

Indeks osób /649

Indeks miejscowości /665

Sumamry /669

Zusammenfassung /675

Riassunto /681